بررسی «سماع» بارویکرد به نظریات مطرح در نسخۀ خطی کتاب «لطایف اشرفی»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان. ایران. *نویسنده مسئول: drmodarreszadeh@yahoo.com

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی نراق، ایران.

چکیده

سماع صوفیانه از دیرباز در آثار نظم و نثر عرفا جایگاه ویژه­ای به خود اختصاصداده­ و همواره مورداختلاف اهل تصوّف بوده­است. برخی آ­ن را غذای روح می­نامیدند و برخی انکارمی­کردند و بی­زاری­می­جستند. در این میان با بررسی نسخۀ خطی کتاب لطایف اشرفی نظریات شیخ اشرف­الدین سمنانی ـ عارف نامیِ قرن هشتم و نهم ایرانی­الاصلِ هندوستان ـ درمی­یابیم که وی به سماع نگاهی ویژه داشته و از آن به­عنوان گوش­سپردن به نغمه­های زیبا و نیز به معنای پایکوبی یادنموده­­است. او آدمیان را به سه گروه تقسیم­کرده و حکم سماع را باتوجه­به ویژگی­های روحی مستمع، موشکافانه معرفی نموده­است. وی شروط خاصی برای سماع قائل ­است که اگر کسی آن شروط را به­جای­آورد، به حیات جاودانی نائل­می­شود. با اینکه اکثر مشایخ چشتیه ـ از متقدّمین و متأخّرین ـ سماع­کرده و آن را جایز دانسته­اند، لیکن اشرف­الدین ملاک مباح­بودنِ سماع را به مستمع و نحوۀ انجام شروط سماع منوط می­داند. به­طورکلّی، نگاه عابدانۀ وی به سماع، درخورتوجه است؛ تاآنجاکه بهترین مکان برای سماع را مسجد معرفیمی­نماید. در این پژوهش برآنیم تا ضمن معرفی اجمالی سیّداشرف­الدین سمنانی و کتاب لطایف اشرفی، نظریات شاخص وی را در مورد «سماع» تحلیل و بررسی نماییم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Sufism Sama in the Manuscript of Latayef-e-Ashrafi

نویسندگان [English]

  • Asma Atashgohary 1
  • Abdorreza Modarres Zadeh 2
  • Mohammadreza Sharifi 3
1 Phd Student, Persian Language and Literature, Kashan Branch, Islamic Azad University, Kashan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Kashan Branch, Islamic Azad University, Kashan, Iran, *Corresponding Author. drmodarreszadeh@yahoo.com
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, NaraghBranch, Islamic Azad University, Naragh, Iran.
چکیده [English]

Since long time ago, Sufism Sama has had a particular status in the prose and the poetry of mystics, and has always been controvertial among sufists. Some used to call it the food for soul and some others denied and rejected it. Meanwhile, through studying the manuscript of Latayef-e- Ashrafi, the ideas of Sheykh Ashraf al-Din Semnani, the famous Iranian mystic of India during eighth and ninth centuries AH, we understand that he had a special perspective toward Sama and regarded it as listening to cunning lyrics and sufism dancing. He has divided human beings into three categories and introduced the issue of Sama according to the spiritual features of the listener in details. He believes that Sama has some specific conditions and if done by Sufi, he will enjoy eternal life. Though most of Chishti sheykhs- the formers and the latters- performed Sama and accepted it, Ashraf al-Din regards the permit of Sama conditional to the listener and the method of performing. In general, his pious attitude to Sama is considerable, so that he introduces mosque as the best place for Sama. This research aims at not only presenting a brief introduction to Seyed Ashraf al-Din Semnani and his book but also analyzing his outstanding viewpoints about Sufiam Sama.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sufism Sama
  • Seyed Ashraf Al-Din Semnani
  • Latayef-e- Ashrafi
  • mysticism