تحلیل تضمین‌های محمدتقی مظفرکرمانی از مثنوی مولوی در تفسیر عرفانی بحرالاسرار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگر عرفان و فلسفه اسلامی، مدرس دانشگاه آزاداسلامی و دانشگاه فرهنگیان. نویسنده مسئول Mina.khadem53@gmail.com

چکیده

ادبیات کهن فارسی و آثار شاعران و نویسندگان قرون متقدم، همواره موردتوجه عموم ادب­دوستان،  شاعران و نویسندگان متاخر قرارگرفته­است. در این باره آثار دوران زندیه و قاجار، به­علت رویکرد تقلیدی کمتر موردتوجه­اند و این بی­توجهی، باعث­می­شود بسیاری از معارف آن دوره در پرده ابهام باقی­بماند. با وجود این در دوران یادشده، آثاری یافت­می­شوند که از جهات بسیاری شایان اهمیت هستند. یکی از آثار عرفانی ارزشمند در دوره قاجار، مثنوی بحرالاسرار است. این مثنوی، تفسیر عرفانی منظومی از سوره مبارکه حمد است که با تأسّی به دیدگاه وحدت­وجودی شیخ­اکبر، محی­الدین ابن­عربی، به نظم کشیده­شده­است. این مثنوی سروده محمدتقی مظفرکرمانی از اطباء، علما،  فقها و عرفای بزرگ اوایل دوره قاجار است. مظفرکرمانی در این اثر کوشیده­است تفسیر سوره مبارکه حمد را براساس نگرش فلسفی عرفانی "وحدت وجود" به نظم در­آورد. این اثر در بحر رمل مسدس محذوف ( وزن مثنوی مولوی) سروده­شده­است. در سراسر این مثنوی که حدود پنج­هزار بیت است، ضمن توجه فراوان به آیات قرآن، احادیث، ادعیه و خطبه­ها، تلمیحات زیاد و نیز تضمین­هایی از اشعار مولانا به­چشم­می­خورد. نگارنده در این مقاله ضمن معرفی منظومه و سراینده آن، به بررسی تاثیر ابیات مثنوی مولوی و  تضمین­های محمدتقی مظفرکرمانی  از آن می­پردازد و می­کوشد تاثیر این ابیات را بر هدف ناظم اثر بازنماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Mohammad Taghi Mozaffar-e-Kermani's Tazmins( Borrowings) from Rumi's Masnavi in Bahr Al-asraar

نویسنده [English]

  • Mina Khadem Al-foghara
PHD graduate Persian language and literature researcher in mysticism and the philosophy instructor at Islamic azad university and farhangian university.* Mina.khadem53@gmail.com
چکیده [English]

Ancient Persian literature and the works of poets and writers of earlier centuries have always been of great interest for those who love literature, poets and writers. In this regard, the works of Zandieh and Qajar eras have received less attention due to their imitative approach and ignoring them makes many of the teachings of that period remain obscure and unknown. However, in this period, works are found that are important in many ways.
One of the valuable mystical works in the Qajar period is Masnavi Bahr Al-Asrar. This masnavi is a mystical interpretation of the Surah Al-Hamd which is based on the view of the existential unity of Ibn Al-Arabi. This masnavi is composed by Mohammad Taghi Mozaffar-e-Kermani, one of the great physicians, scholars, jurists and mystics of the early Qajar period. In this work, Muzaffar-e-Kermani has tried to organize Surah Al-Hamd based on a mystical philosophical view called "unity of existence". This work, which can be said to be a mystical interpretation of Surah Al-Hamd, composed in the similar rhythm of Rumi's Masnavi, which is about five thousand verse. While paying much attention to Quran, hadith, supplications and sermons, we come across many hints as well as Tazmin (borrowings) from Rumi. This article while introducing the poem and its poet, examines the effect of Rumi's Masnavi and the verses that Mohammad Taghi Mozaffar-e-Kermani has used as a Tazmin and at the same time it tries to influence these verses on the purpose of this work.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bahr Al-asraar
  • Tazmin(borrowing)
  • Rumi's Masnavi
  • mystical interpretation
  • Al- Hamd